10 przykazań dla dzieci: tekst, co znaczą na co dzień i pytania do rozmowy

Zanim dziecko pozna przykazania jako listę, dobrze jest pokazać mu zdanie, które w wielu modlitewnikach stoi przed nimi. Bóg mówi w nim, że wyprowadził ludzi z niewoli egipskiej. Od tego warto zacząć rozmowę: Bóg najpierw uwolnił swój lud, a dopiero potem powiedział, jak żyć w tej wolności. Przykazania nie są regulaminem kar, tylko mapą drogi.

Niżej jest pełny tekst, przykazanie miłości, pięć przykazań kościelnych w obecnym brzmieniu i tabela do druku: każde przykazanie, jedno zdanie dla dziecka i jedno pytanie do rozmowy przy kolacji. Stan na październik 2026.

Jak brzmi 10 przykazań Bożych?

Tak brzmi formuła katechetyczna, czyli wersja do nauki na pamięć, w polskim wydaniu Katechizmu Kościoła Katolickiego (Mały katechizm, wiara.pl). W modlitewnikach i na stronach parafii poprzedza ją zdanie (Paulini, Warszawa):

Jam jest Pan Bóg twój, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli.

1. Nie będziesz miał cudzych bogów przede Mną.
2. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.
3. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił.
4. Czcij ojca swego i matkę swoją.
5. Nie zabijaj.
6. Nie cudzołóż.
7. Nie kradnij.
8. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.
9. Nie pożądaj żony bliźniego twego.
10. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.

Drobne różnice między parafiami. To samo brzmienie podaje na przykład parafia przy Gwiaździstej w Warszawie. W wielu modlitewnikach stoi jednak „Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną” i „Nie pożądaj żony bliźniego swego” (Paulini, Warszawa), a na niektórych listach parafialnych dziesiąte brzmi „Nie pożądaj żadnej rzeczy, która jego jest”. Treść jest ta sama. Jeśli dziecko uczy się na pamięć na religii, trzymajcie się wersji z jego podręcznika albo z kartki od katechety, żeby nie musiało przestawiać słów.

Dlaczego w Biblii brzmią inaczej?

Bo to, czego uczymy się na pamięć, jest skrótem. Pełny Dekalog stoi w Piśmie Świętym dwa razy: w Księdze Wyjścia (Wj 20,2–17) i w Księdze Powtórzonego Prawa (Pwt 5,6–21). W Biblii Tysiąclecia zaczyna się od słów „Ja jestem Pan, twój Bóg, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!”, a przykazanie o szabacie i o czci dla rodziców ma tam dłuższe wyjaśnienia (Wj 20, biblia-online.pl).

Katechizm Kościoła Katolickiego drukuje te trzy wersje w jednej tabeli: Wj 20, Pwt 5 i tradycyjną formułę katechetyczną (KKK, vatican.va). Starszemu dziecku można to pokazać wprost: otwórzcie razem Biblię na Wj 20 i poszukajcie, gdzie jest „nasze” przykazanie numer cztery. Dla dziesięciolatka to może być pierwsze odkrycie, że katechizm i Biblia rozmawiają ze sobą.

Przykazanie miłości: dwa zdania, które streszczają wszystkie

Kiedy uczony w Prawie zapytał Jezusa, które przykazanie jest największe, usłyszał: „Będziesz miłował Pana Boga swego całym swoim sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem”. To jest największe i pierwsze przykazanie. Drugie podobne jest do niego: „Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego”. Na tych dwóch przykazaniach opiera się całe Prawo i Prorocy (Mt 22,37–40, Biblia Tysiąclecia).

Dla trzylatka to wystarczy na początek. Dziesięć zdań to dużo, a dwa da się powiedzieć na palcach jednej ręki: kocham Pana Boga, kocham ludzi. Warto pokazać, że pierwsze trzy przykazania mówią o Bogu, a pozostałe siedem o ludziach. Dziecko samo widzi, że to są te same dwa przykazania, tylko rozpisane.

Co znaczy każde przykazanie dla dziecka: tabela do rozmowy

Tabelę można wydrukować albo zrobić zrzut ekranu. Nie trzeba przerabiać jej za jednym razem. Jedno przykazanie przy kolacji, raz na kilka dni, wystarczy. Pytania nie są sprawdzianem: odpowiada też rodzic, a „nie wiem” jest dobrą odpowiedzią.

Przykazanie	Co to znaczy dla dziecka	Pytanie do rozmowy
1. Nie będziesz miał cudzych bogów przede Mną.	Pan Bóg jest dla nas najważniejszy i możemy z Nim rozmawiać zawsze, nie tylko wtedy, gdy czegoś potrzebujemy.	Za co chcesz dziś podziękować Panu Bogu?
2. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.	Imię Boga wypowiadamy z szacunkiem, tak jak imię kogoś, kogo kochamy.	Jak się czujesz, kiedy ktoś mówi twoje imię ładnie, a jak, kiedy je przekręca?
3. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił.	Niedziela jest dniem dla Boga i dla rodziny: Msza, odpoczynek, czas razem.	Co zrobimy w tę niedzielę, żeby była inna niż zwykły dzień?
4. Czcij ojca swego i matkę swoją.	Szanujemy rodziców i dziadków, a w rodzinie dbamy o siebie nawzajem.	Co babcia albo dziadek lubili robić, kiedy byli w twoim wieku? Zapytajmy ich.
5. Nie zabijaj.	Dbamy o życie i zdrowie, swoje i innych. Nie bijemy i nie ranimy słowem.	Co możesz zrobić, kiedy jesteś bardzo zły, zamiast kogoś uderzyć?
6. Nie cudzołóż.	Kto się kocha, dotrzymuje sobie obietnic. Szanujemy swoje ciało i ciało innych.	Kto może cię przytulać i komu wolno ci powiedzieć „nie”?
7. Nie kradnij.	Nie bierzemy cudzych rzeczy, a to, co pożyczymy, oddajemy.	Jak by ci było, gdyby ktoś zabrał twoją ulubioną rzecz?
8. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.	Mówimy prawdę, nawet gdy jest trudno, i nie obgadujemy innych.	Kiedy ostatnio ktoś powiedział ci prawdę, choć było mu trudno?
9. Nie pożądaj żony bliźniego twego.	Szanujemy cudze rodziny i dbamy o czyste serce.	Co sprawia, że w naszej rodzinie jest ci dobrze?
10. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.	Cieszymy się z tego, co mamy, i umiemy cieszyć się z radości innych.	Z czego cieszysz się dziś, choć to nic nowego?

Jedna rzecz pomaga bardziej niż każda tabela: kiedy dziecko przyznaje się do czegoś trudnego, na przykład do kłamstwa, najpierw podziękujcie mu za prawdę, a dopiero potem rozmawiajcie o tym, co się stało. Ósme przykazanie łatwiej zachować w domu, w którym za prawdę nie spotyka kara.

Jak brzmi 5 przykazań kościelnych (obecna wersja)

Przykazania kościelne to coś innego niż Dekalog. Katechizm nazywa je niezbędnym minimum życia modlitwy i wysiłku moralnego, osadzonym w życiu liturgicznym (KKK 2041, vatican.va). Polskie brzmienie trochę różni się od listy w Katechizmie. W Polsce obowiązuje wersja ogłoszona przez KEP 14 marca 2014 roku (KEP, opoka.org.pl):

1. W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do Sakramentu Pokuty.
3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię świętą.
4. Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach.
5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.

Co się zmieniło. Na 362. zebraniu plenarnym KEP w Wieliczce, 21–22 czerwca 2013 roku, biskupi przyjęli nowe brzmienie czwartego przykazania (Gość Niedzielny), a w marcu 2014 roku KEP ogłosiła pełny tekst wszystkich pięciu w obecnym brzmieniu. Wcześniej kończyło się słowami „a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach”, co obejmowało także każdy piątek. Teraz zakaz zabaw dotyczy Wielkiego Postu, ale piątek nadal jest dniem pokuty (episkopat.pl), a wstrzemięźliwość od mięsa obowiązuje wszystkich od czternastego roku życia we wszystkie piątki roku, z wyjątkiem uroczystości (KEP, opoka.org.pl). Na wielu stronach i w starszych modlitewnikach wciąż widać dawną wersję, więc jeśli dziecko przyniesie z religii inną kartkę, nikt tu nie popełnił błędu – to po prostu inny rok druku.

Dla dziecka wystarczą krótkie wyjaśnienia: w niedzielę idziemy razem na Mszę i odpoczywamy; raz w roku, a najlepiej częściej, idziemy do spowiedzi; na Wielkanoc przyjmujemy Komunię; w piątek nie jemy mięsa, bo to dzień pamięci śmierci Pana Jezusa (KKK 1438); dbamy o parafię, bo to nasza wspólna rodzina. Jak przeżyć Wielki Post bez straszenia, piszemy w tekście o Wielkim Poście z dzieckiem, a o niedzieli w kościele z małym dzieckiem w tekście o Mszy z dzieckiem.

Jak rozmawiać o przykazaniach, żeby nie straszyć

• Najpierw zdanie o wolności. Pierwsze słowa Dekalogu mówią o tym, co Bóg zrobił, a nie o tym, czego dziecko ma nie robić. Warto to powtarzać.
• Jedno przykazanie naraz. Dziesięć zakazów wieczorem to za dużo dla każdego. Jedno, z jednym pytaniem, zostaje w głowie.
• Rodzic też odpowiada. Kiedy mama albo tata mówią: „mnie dziś trudno było powiedzieć prawdę”, dziecko widzi, że przykazania dotyczą całej rodziny, a nie tylko dzieci.
• Bez Boga w roli strażnika. Zamiast „Pan Bóg wszystko widzi i się gniewa” lepiej: „Pan Bóg cię kocha i chce twojego szczęścia”. Treść nauki jest ta sama, zmienia się ton.
• Przed Pierwszą Komunią dziesięć przykazań staje się rachunkiem sumienia. Proste pytania dla dziecka i formuła spowiedzi są w tekście Jak się spowiadać: formuła i rachunek sumienia. Tabela wyżej może być spokojnym wstępem do niego, długo przed pierwszą spowiedzią.

Więcej o tym, jak w ogóle mówić z dzieckiem o Bogu, żeby wiara była relacją, a nie listą obowiązków, piszemy w tekście Jak rozmawiać z dzieckiem o Bogu. Codzienne modlitwy, w tym pełny tekst pacierza, są w tekście o pacierzu dla dzieci.